Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες δυσκολίας ενός ζευγαριού να αποκτήσει παιδί. Υπολογίζεται ότι περίπου στο 40-50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας υπάρχει ανδρικός παράγοντας, είτε ως μοναδική αιτία είτε σε συνδυασμό με γυναικείους παράγοντες.
Παρότι πολλοί άνδρες θεωρούν ότι η γονιμότητά τους παραμένει ανεπηρέαστη όσο μεγαλώνουν, η ποιότητα του σπέρματος μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής, οι ορμονικές διαταραχές, οι παθήσεις των όρχεων και ορισμένα χρόνια νοσήματα.
Τα καλά νέα είναι ότι πολλές μορφές ανδρικής υπογονιμότητας μπορούν να διαγνωστούν και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου Ουρολόγου – Ανδρολόγου.
Τι είναι η ανδρική υπογονιμότητα;
Ως ανδρική υπογονιμότητα ορίζεται η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από 12 μήνες τακτικών, ελεύθερων σεξουαλικών επαφών, όταν υπάρχει φυσιολογική πιθανότητα σύλληψης.
Σε γυναίκες άνω των 35 ετών, η διερεύνηση συνιστάται συνήθως νωρίτερα, περίπου μετά από 6 μήνες προσπαθειών, καθώς η γυναικεία γονιμότητα μειώνεται ταχύτερα με την ηλικία.
Η υπογονιμότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άνδρας είναι στείρος. Σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για μειωμένη γονιμότητα, η οποία μπορεί να βελτιωθεί με την κατάλληλη θεραπεία.
Πώς παράγεται το σπέρμα;
Η παραγωγή του σπέρματος (σπερματογένεση) πραγματοποιείται μέσα στους όρχεις και απαιτεί τη φυσιολογική συνεργασία:
- των όρχεων
- της υπόφυσης
- του υποθαλάμου
- των ανδρικών ορμονών
- του επιδιδυμίδα
- των σπερματικών πόρων
Η διαδικασία διαρκεί περίπου 70 έως 74 ημέρες, γεγονός που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε παράγοντας επηρεάζει την παραγωγή του σπέρματος σήμερα θα φανεί στο σπερμοδιάγραμμα αρκετές εβδομάδες αργότερα.
Πόσο συχνή είναι;
Η υπογονιμότητα αφορά περίπου 1 στα 6 ζευγάρια παγκοσμίως.
Από αυτά:
- περίπου στο 20-30% υπάρχει αποκλειστικά ανδρικός παράγοντας
- στο 20-30% υπάρχει συνδυασμός ανδρικού και γυναικείου παράγοντα
- στις υπόλοιπες περιπτώσεις το αίτιο αφορά αποκλειστικά τη γυναίκα ή παραμένει ανεξήγητο
Για τον λόγο αυτό, η διερεύνηση πρέπει να γίνεται και στους δύο συντρόφους ταυτόχρονα.
Ποια συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν;
Πολλοί άνδρες με υπογονιμότητα δεν παρουσιάζουν κανένα απολύτως σύμπτωμα.
Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
- μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
- διαταραχές στύσης
- πόνος στους όρχεις
- αίσθημα βάρους στο όσχεο
- διόγκωση φλεβών (κιρσοκήλη)
- μικροί όρχεις
- μειωμένη τριχοφυΐα
- γυναικομαστία
- διαταραχές εκσπερμάτισης
Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει την ύπαρξη προβλήματος στο σπέρμα.
Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος;
Η αξιολόγηση συνιστάται όταν:
- έχουν περάσει 12 μήνες προσπαθειών χωρίς εγκυμοσύνη
- η σύντροφος είναι άνω των 35 ετών και έχουν περάσει 6 μήνες
- υπάρχει ιστορικό κιρσοκήλης
- υπάρχει ιστορικό κρυψορχίας
- έχει προηγηθεί χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία
- υπάρχει ιστορικό τραυματισμού των όρχεων
- υπάρχουν προβλήματα στύσης ή εκσπερμάτισης
- υπάρχει γνωστή ορμονική διαταραχή
Αν δεν είστε σίγουροι αν χρειάζεται να εξεταστείτε, δείτε και πότε πρέπει να επισκεφθείτε Ανδρολόγο.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Οι κυριότερες αιτίες περιλαμβάνουν:
Για αναλυτική παρουσίαση κάθε αίτιου, μπορείτε επίσης να δείτε τις κυριότερες αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας.
Κιρσοκήλη
Η κιρσοκήλη αποτελεί μία από τις πιο συχνές και δυνητικά αναστρέψιμες αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας.
Ορμονικές διαταραχές
Χαμηλή τεστοστερόνη, διαταραχές της LH, της FSH ή της προλακτίνης μπορεί να επηρεάσουν τη σπερματογένεση.
Γενετικά αίτια
Σε ορισμένους άνδρες η αιτία είναι χρωμοσωμικές ή γενετικές διαταραχές.
Λοιμώξεις
Ορισμένες λοιμώξεις του γεννητικού συστήματος μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα του σπέρματος.
Απόφραξη των σπερματικών πόρων
Μπορεί να εμποδίζει τη φυσιολογική μεταφορά των σπερματοζωαρίων.
Παράγοντες τρόπου ζωής
- κάπνισμα
- παχυσαρκία
- υπερβολικό αλκοόλ
- αναβολικά
- χρήση ναρκωτικών
- χρόνιο στρες
- έλλειψη ύπνου
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διερεύνηση περιλαμβάνει:
- αναλυτικό ιστορικό
- κλινική εξέταση
- ψηλάφηση όρχεων
- έλεγχο για κιρσοκήλη
- αξιολόγηση δευτερογενών χαρακτηριστικών φύλου
Στη συνέχεια μπορεί να ζητηθούν:
- σπερμοδιάγραμμα
- καλλιέργεια σπέρματος
- ορμονικός έλεγχος
- υπερηχογράφημα όρχεων
- Doppler οσχέου
- γενετικός έλεγχος
- εξετάσεις DNA κατακερματισμού σπέρματος σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Το σπερμοδιάγραμμα είναι αρκετό;
Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί τη βασική εξέταση, όμως δεν αρκεί από μόνο του.
Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει όλες τις μορφές υπογονιμότητας, ενώ ένα παθολογικό αποτέλεσμα χρειάζεται συνήθως επιβεβαίωση με δεύτερη εξέταση.
Η σωστή ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντα από Ανδρολόγο.
Μπορεί να θεραπευτεί;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
- αλλαγές στον τρόπο ζωής
- απώλεια βάρους
- διακοπή καπνίσματος
- ορμονική θεραπεία όπου ενδείκνυται
- χειρουργική αποκατάσταση κιρσοκήλης
- θεραπεία λοιμώξεων
- υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
- λήψη σπερματοζωαρίων από τον όρχι σε ειδικές περιπτώσεις
Τι μπορώ να κάνω μόνος μου για να βελτιώσω τη γονιμότητα;
Η ποιότητα του σπέρματος μπορεί να επηρεαστεί θετικά όταν:
- διατηρείτε φυσιολογικό βάρος
- διακόψετε το κάπνισμα
- περιορίσετε το αλκοόλ
- αποφύγετε τα αναβολικά
- ακολουθείτε ισορροπημένη διατροφή
- κοιμάστε επαρκώς
- ασκείστε τακτικά
- ελέγχετε τον διαβήτη
- αποφεύγετε την υπερβολική θερμότητα στους όρχεις
Οι αλλαγές αυτές δεν αντικαθιστούν την ιατρική θεραπεία, αλλά μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της γονιμότητας.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί ένας άνδρας να είναι υπογόνιμος χωρίς συμπτώματα;
Ναι. Οι περισσότεροι άνδρες με μειωμένη γονιμότητα δεν παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα.
Πόσο συχνά χρειάζεται σπερμοδιάγραμμα;
Συνήθως επαναλαμβάνεται όταν χρειάζεται επιβεβαίωση ή αξιολόγηση της θεραπείας. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο για το σπερμοδιάγραμμα: πότε χρειάζεται.
Η ηλικία επηρεάζει το σπέρμα;
Ναι. Με την ηλικία μπορεί να μειωθεί η ποιότητα και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
Η κιρσοκήλη θεραπεύεται;
Ναι. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις η χειρουργική αποκατάσταση μπορεί να βελτιώσει τις παραμέτρους του σπέρματος.
Τα συμπληρώματα αρκούν;
Όχι πάντα. Μπορεί να βοηθήσουν σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν αντιμετωπίζουν όλες τις αιτίες της υπογονιμότητας.
Συμπέρασμα
Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα συχνό αλλά συχνά αντιμετωπίσιμο πρόβλημα. Η σωστή διάγνωση της αιτίας αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο Ουρολόγο – Ανδρολόγο μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης ή να καθοδηγήσει το ζευγάρι προς την καταλληλότερη θεραπευτική επιλογή.
Σχετικά άρθρα: Σπερμοδιάγραμμα: Πότε χρειάζεται; · Αιτίες Ανδρικής Υπογονιμότητας · Ανδρολόγος ή Ουρολόγος; · Πότε πρέπει να επισκεφθείτε Ανδρολόγο; · Ανδρολογία