Η κιρσοκήλη είναι η διάταση των φλεβών μέσα στο όσχεο, πάνω από τον όρχι, κάτι σαν «κιρσοί» του όρχι. Αφορά περίπου 15 στους 100 άνδρες και είναι η πιο συχνή διορθώσιμη αιτία ανδρικής υπογονιμότητας. Τις περισσότερες φορές δεν είναι επικίνδυνη, αλλά σε ορισμένους άνδρες προκαλεί πόνο, μικραίνει τον όρχι ή επηρεάζει την ποιότητα του σπέρματος.
Τι είναι η κιρσοκήλη
Κάθε όρχις αποχετεύει το αίμα του μέσα από ένα δίκτυο φλεβών, το λεγόμενο πλέγμα. Οι φλέβες αυτές έχουν βαλβίδες που εμποδίζουν το αίμα να γυρίσει προς τα πίσω. Όταν οι βαλβίδες δεν λειτουργούν καλά, το αίμα λιμνάζει και οι φλέβες διατείνονται. Αυτό είναι η κιρσοκήλη (στα αγγλικά varicocele).
Σε περίπου 9 στις 10 περιπτώσεις εμφανίζεται στην αριστερή πλευρά, γιατί η αριστερή φλέβα του όρχι έχει μεγαλύτερη διαδρομή και εκβάλλει σε ορθή γωνία στη νεφρική φλέβα, οπότε το αίμα επιστρέφει πιο δύσκολα. Συνήθως εμφανίζεται στην εφηβεία και δεν υποχωρεί από μόνη της.
Από τι προκαλείται η κιρσοκήλη
- Ανεπάρκεια των βαλβίδων των φλεβών του όρχι, που είναι η κύρια αιτία.
- Ανατομία της αριστερής φλέβας, που εξηγεί γιατί είναι σχεδόν πάντα αριστερά.
- Οικογενειακή προδιάθεση: η κιρσοκήλη είναι συχνότερη σε άνδρες που ο πατέρας ή ο αδελφός τους έχει κιρσοκήλη. Δεν θεωρείται κληρονομική πάθηση με τη στενή έννοια, αλλά η ανατομία και η ποιότητα των φλεβών «τρέχουν» σε οικογένειες.
- Σπάνια, πίεση από όγκο στην κοιλιά: όταν η κιρσοκήλη εμφανίζεται ξαφνικά σε μεγαλύτερη ηλικία, είναι μόνο δεξιά ή δεν αδειάζει όταν ξαπλώνετε, χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος.
Η κιρσοκήλη δεν προκαλείται από το σεξ, τον αυνανισμό, την ορθοστασία ή τη γυμναστική. Η πολύωρη ορθοστασία και η ζέστη απλώς κάνουν τα συμπτώματα πιο έντονα.
Συμπτώματα της κιρσοκήλης
- συχνά κανένα σύμπτωμα, και βρίσκεται τυχαία ή σε έλεγχο γονιμότητας
- αίσθημα βάρους ή αμβλύς πόνος στον όρχι, που χειροτερεύει με την ορθοστασία, την άσκηση ή τη ζέστη και βελτιώνεται όταν ξαπλώνετε
- μαλακή μάζα πάνω από τον όρχι, που στις μεγάλες κιρσοκήλες μοιάζει με «σακούλα με σκουλήκια»
- ο όρχις από την πλευρά της κιρσοκήλης μπορεί να είναι μικρότερος
- δυσκολία στη σύλληψη
Ανάλογα με το μέγεθος, η κιρσοκήλη χαρακτηρίζεται ως βαθμού I (ψηλαφάται μόνο με πίεση της κοιλιάς), II (ψηλαφάται όρθιος) ή III (φαίνεται με το μάτι).
Κιρσοκήλη και γονιμότητα
Περίπου 4 στους 10 άνδρες που ελέγχονται για υπογονιμότητα έχουν κιρσοκήλη. Το λιμνάζον αίμα αυξάνει τη θερμοκρασία του όρχι και το οξειδωτικό στρες, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε άνδρας με κιρσοκήλη θα έχει πρόβλημα γονιμότητας: οι περισσότεροι αποκτούν παιδιά κανονικά.
Αν σχεδιάζετε οικογένεια ή υπάρχει δυσκολία στη σύλληψη, το πρώτο βήμα είναι ένα σπερμοδιάγραμμα. Δείτε για την ανδρική υπογονιμότητα και τις αιτίες της.
Πώς γίνεται η διάγνωση
- Κλινική εξέταση όρθιος και ξαπλωμένος, με και χωρίς ελιγμό Valsalva (σαν να σπρώχνετε).
- Υπερηχογράφημα Doppler οσχέου, που μετρά τη διάμετρο των φλεβών, την παλινδρόμηση του αίματος και το μέγεθος των όρχεων.
- Σπερμοδιάγραμμα και, όπου χρειάζεται, ορμονικός έλεγχος.
Θεραπεία της κιρσοκήλης
Δεν χρειάζεται κάθε κιρσοκήλη θεραπεία. Αν δεν προκαλεί συμπτώματα και το σπέρμα είναι φυσιολογικό, συνήθως αρκεί η παρακολούθηση. Θεραπεία συστήνεται όταν:
- υπάρχει δυσκολία σύλληψης με παθολογικό σπερμοδιάγραμμα και ψηλαφητή κιρσοκήλη
- προκαλεί πόνο που επηρεάζει την καθημερινότητα
- σε έφηβους ή νέους άνδρες, ο όρχις από την πλευρά της κιρσοκήλης μένει πίσω σε μέγεθος
Μπορεί να θεραπευτεί η κιρσοκήλη με φάρμακα;
Όχι. Δεν υπάρχει φάρμακο που να «κλείνει» τις διατεταμένες φλέβες. Τα αναλγητικά και το εφαρμοστό εσώρουχο ανακουφίζουν τον πόνο, ενώ ορισμένα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα έχουν μελετηθεί για την ποιότητα του σπέρματος, χωρίς όμως να αντικαθιστούν τη θεραπεία της αιτίας.
Χειρουργική αντιμετώπιση
- Μικροχειρουργική κιρσοκηλεκτομή: μια μικρή τομή στη βουβωνική χώρα και, με τη βοήθεια μικροσκοπίου, απολίνωση των διατεταμένων φλεβών, διατηρώντας την αρτηρία και τα λεμφαγγεία. Είναι η μέθοδος με τα λιγότερα ποσοστά υποτροπής και επιπλοκών. Γίνεται συνήθως ως ημερήσια επέμβαση και η επιστροφή στη δουλειά γίνεται σε λίγες ημέρες.
- Λαπαροσκοπική απολίνωση, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Εμβολισμός από επεμβατικό ακτινολόγο, μέσω καθετήρα από φλέβα.
Μετά τη θεραπεία, η βελτίωση του σπέρματος φαίνεται συνήθως μετά από 3 έως 6 μήνες, όσο διαρκεί ο κύκλος παραγωγής νέων σπερματοζωαρίων.
Πότε να δείτε ουρολόγο
- αισθάνεστε μαλακή μάζα ή βάρος πάνω από τον όρχι
- ο ένας όρχις είναι αισθητά μικρότερος
- υπάρχει δυσκολία στη σύλληψη για πάνω από έναν χρόνο
- η κιρσοκήλη εμφανίστηκε ξαφνικά, είναι μόνο δεξιά ή δεν αδειάζει όταν ξαπλώνετε
Δείτε και τον οδηγό για τον πόνο στους όρχεις και τις παθήσεις των όρχεων και του οσχέου.
Συχνές ερωτήσεις
Από τι προκαλείται η κιρσοκήλη;
Από ανεπάρκεια των βαλβίδων στις φλέβες του όρχι, που κάνει το αίμα να λιμνάζει και τις φλέβες να διατείνονται. Εμφανίζεται συνήθως αριστερά, λόγω της ανατομίας της αριστερής φλέβας.
Η κιρσοκήλη είναι κληρονομική;
Δεν είναι κληρονομική πάθηση με τη στενή έννοια, αλλά είναι συχνότερη σε άνδρες με πατέρα ή αδελφό που έχει κιρσοκήλη, γεγονός που δείχνει οικογενειακή προδιάθεση.
Θεραπεύεται η κιρσοκήλη με φάρμακα;
Όχι. Τα φάρμακα και το εφαρμοστό εσώρουχο ανακουφίζουν μόνο τον πόνο. Η οριστική θεραπεία είναι χειρουργική ή με εμβολισμό, και χρειάζεται μόνο όταν υπάρχει ένδειξη.
Η κιρσοκήλη είναι επικίνδυνη;
Συνήθως όχι. Μπορεί όμως να επηρεάσει τη γονιμότητα ή το μέγεθος του όρχι, γι’ αυτό αξίζει να ελεγχθεί. Μια κιρσοκήλη που εμφανίζεται ξαφνικά σε μεγαλύτερη ηλικία χρειάζεται διερεύνηση.
Πώς λέγεται η κιρσοκήλη στα αγγλικά;
Varicocele. Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά και σε ελληνικές ιατρικές γνωματεύσεις και αποτελέσματα υπερήχων.
Κλείστε ραντεβού
Για εξέταση και υπερηχογράφημα για κιρσοκήλη, κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό ή καλέστε στο 210 6533 586.