Οι όρχεις είναι τα ανδρικά γεννητικά αδένια που παράγουν το σπέρμα και την τεστοστερόνη. Βρίσκονται μέσα στο όσχεο, έξω από την κοιλιά, γιατί χρειάζονται θερμοκρασία περίπου 2 έως 3 βαθμούς χαμηλότερη από αυτή του σώματος. Σε αυτόν τον οδηγό θα βρείτε τι πρέπει να γνωρίζει κάθε άνδρας για την ανατομία τους, την αυτοεξέταση και τις συχνότερες παθήσεις.
Ανατομία των όρχεων και του οσχέου
Τι είναι το όσχεο
Το όσχεο είναι ο δερματικός σάκος που περιέχει τους όρχεις. Έχει έναν λεπτό μυ που συσπάται στο κρύο, ανεβάζοντας τους όρχεις πιο κοντά στο σώμα, και χαλαρώνει στη ζέστη. Έτσι ρυθμίζεται η θερμοκρασία, που είναι κρίσιμη για την παραγωγή σπέρματος.
Οι όρχεις
Κάθε όρχις έχει σχήμα αυγού, μήκος περίπου 4 έως 5 εκατοστά και περιβάλλεται από μια ινώδη κάψα. Στο εσωτερικό του υπάρχουν εκατοντάδες λεπτά σωληνάρια όπου παράγονται τα σπερματοζωάρια, και κύτταρα που παράγουν την τεστοστερόνη. Είναι φυσιολογικό ο ένας όρχις να είναι λίγο μεγαλύτερος, συνήθως ο δεξιός, και ο αριστερός να κρέμεται λίγο χαμηλότερα.
Η επιδιδυμίδα και ο σπερματικός τόνος
Πίσω και πάνω από κάθε όρχι βρίσκεται η επιδιδυμίδα, ένας μαλακός, περιελιγμένος σωλήνας όπου ωριμάζουν και αποθηκεύονται τα σπερματοζωάρια. Από εκεί ξεκινά ο σπερματικός πόρος, που μαζί με τα αγγεία και τα νεύρα σχηματίζει τον σπερματικό τόνο και ανεβαίνει προς τη βουβωνική χώρα. Στην ψηλάφηση, η επιδιδυμίδα μοιάζει με μαλακή «ουρά» πίσω από τον όρχι. Πολλοί άνδρες τη μπερδεύουν με ογκίδιο.
Αυτοεξέταση των όρχεων
Ο καρκίνος των όρχεων είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες 15 έως 40 ετών και θεραπεύεται σχεδόν πάντα όταν βρεθεί νωρίς. Η μηνιαία αυτοεξέταση παίρνει ένα λεπτό (αναλυτικά στη σελίδα για τον καρκίνο των όρχεων):
- Κάντε την μετά από ζεστό μπάνιο, όταν το όσχεο είναι χαλαρό.
- Κρατήστε κάθε όρχι ξεχωριστά ανάμεσα στον αντίχειρα και τα άλλα δάχτυλα και κυλήστε τον απαλά.
- Ο όρχις πρέπει να είναι λείος και σταθερός, χωρίς σκληρά σημεία.
- Αναγνωρίστε την επιδιδυμίδα από πίσω, ώστε να μην τη μπερδεύετε με ογκίδιο.
- Δείτε ουρολόγο για οποιοδήποτε σκληρό ογκίδιο, πρήξιμο, αλλαγή στο μέγεθος ή αίσθημα βάρους.
Οι συχνότερες παθήσεις των όρχεων και του οσχέου
- Πόνος στους όρχεις, ορχίτιδα και επιδιδυμίτιδα: από φλεγμονή, κιρσοκήλη, κήλη ή, επειγόντως, συστροφή.
- Κιρσοκήλη: διάταση των φλεβών του όρχι, συχνή αιτία υπογονιμότητας.
- Υδροκήλη: υγρό γύρω από τον όρχι, που προκαλεί ανώδυνο πρήξιμο.
- Κύστη επιδιδυμίδας: μικρό, αθώο γρομπαλάκι πάνω ή πίσω από τον όρχι.
- Οσχεοκήλη: βουβωνοκήλη που κατεβαίνει στο όσχεο.
- Συστροφή του όρχι: επείγουσα κατάσταση με ξαφνικό, έντονο πόνο.
- Κρυψορχία: όρχις που δεν έχει κατέβει στο όσχεο. Στα βρέφη οι όρχεις συνήθως κατεβαίνουν μέσα στους πρώτους 6 μήνες. Αν όχι, χρειάζεται εκτίμηση από παιδοχειρουργό, γιατί η επέμβαση (ορχεοπηξία) γίνεται ιδανικά πριν από τους 18 μήνες. Κρυψορχία σε ενήλικα χρειάζεται επίσης αξιολόγηση από ουρολόγο.
- Καρκίνος των όρχεων: συνήθως ανώδυνο, σκληρό ογκίδιο σε νέο άνδρα.
Όρχεις, ορμόνες και γονιμότητα
Οι όρχεις παράγουν το μεγαλύτερο μέρος της τεστοστερόνης του άνδρα. Η χαμηλή τεστοστερόνη μπορεί να προκαλέσει μειωμένη libido, κόπωση και προβλήματα στύσης. Δείτε τα σημάδια της χαμηλής τεστοστερόνης. Η ζέστη, το κάπνισμα, τα αναβολικά και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν την παραγωγή σπέρματος. Δείτε για την ανδρική υπογονιμότητα και το σπερμοδιάγραμμα.
Πότε να δείτε ουρολόγο
- Αμέσως, σε νοσοκομείο: ξαφνικός, έντονος πόνος, ιδίως με ναυτία ή έμετο.
- Μέσα σε λίγες ημέρες: σκληρό ογκίδιο, πρήξιμο, πόνος με πυρετό ή κάψιμο στην ούρηση.
- Προγραμματισμένα: ήπιος πόνος που επιμένει, αίσθημα βάρους, διαφορά στο μέγεθος, δυσκολία σύλληψης.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το όσχεο;
Είναι ο δερματικός σάκος που περιέχει τους όρχεις και ρυθμίζει τη θερμοκρασία τους, ώστε να είναι λίγο χαμηλότερη από αυτή του σώματος για να παράγεται σωστά το σπέρμα.
Πόσο μεγάλοι είναι φυσιολογικά οι όρχεις;
Στον ενήλικα κάθε όρχις έχει μήκος περίπου 4 έως 5 εκατοστά. Μικρές διαφορές ανάμεσα στους δύο είναι φυσιολογικές.
Πόσο συχνά πρέπει να κάνω αυτοεξέταση;
Μία φορά τον μήνα, μετά από ζεστό μπάνιο. Αν βρείτε κάτι ασυνήθιστο, επισκεφθείτε ουρολόγο.
Πότε κατεβαίνουν οι όρχεις στα παιδιά;
Συνήθως πριν από τη γέννηση ή μέσα στους πρώτους 6 μήνες ζωής. Αν ένας όρχις δεν έχει κατέβει μετά από αυτό το διάστημα, χρειάζεται εκτίμηση από παιδοχειρουργό.
Κλείστε ραντεβού
Για εξέταση και υπερηχογράφημα οσχέου, κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό ή καλέστε στο 210 6533 586.