Ο σκληροατροφικός λειχήνας (ή σκληρός και ατροφικός λειχήνας) είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος που προσβάλλει κυρίως τα γεννητικά όργανα. Δεν είναι μεταδοτικός και δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή. Στους άνδρες εμφανίζεται κυρίως στη βάλανο και στην ακροποσθία και είναι από τις συχνότερες αιτίες φίμωσης στην ενήλικη ζωή. Με σωστή θεραπεία ελέγχεται πολύ καλά.
Τι είναι ο λειχήνας των γεννητικών οργάνων
Ο σκληροατροφικός λειχήνας θεωρείται πάθηση με αυτοάνοσο υπόβαθρο: το ανοσοποιητικό σύστημα προκαλεί φλεγμονή στο δέρμα, που με τον καιρό γίνεται λεπτό, λευκό και λιγότερο ελαστικό. Είναι συχνότερος σε άτομα με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως οι παθήσεις του θυρεοειδή. Στους άνδρες εμφανίζεται σχεδόν πάντα σε όσους δεν έχουν κάνει περιτομή, γιατί η υγρασία και η τριβή κάτω από την ακροποσθία, καθώς και η επαφή με ούρα, φαίνεται να παίζουν ρόλο.
Είναι διαφορετικός από τον ομαλό λειχήνα, μια άλλη δερματική πάθηση που δίνει μωβ-κόκκινες βλατίδες με φαγούρα σε διάφορα σημεία του σώματος, μερικές φορές και στα γεννητικά όργανα.
Συμπτώματα στους άνδρες
- λευκές, γυαλιστερές περιοχές στη βάλανο ή στην ακροποσθία, σαν «πορσελάνη»
- φαγούρα, κάψιμο ή ενόχληση, αν και σε πολλούς άνδρες δεν υπάρχει φαγούρα
- σταδιακό «σφίξιμο» της ακροποσθίας, που δυσκολεύει να τραβηχτεί πίσω (φίμωση)
- πόνος, μικρές ρωγμές ή αιμορραγία στη στύση ή στην επαφή
- μικρές αιμορραγικές κηλίδες κάτω από το δέρμα
- στένωση του στομίου της ουρήθρας, με λεπτή ή «σκορπισμένη» ροή ούρων
Επειδή τα πρώτα συμπτώματα μοιάζουν με μυκητίαση ή βαλανίτιδα, πολλοί άνδρες χρησιμοποιούν για καιρό αντιμυκητιασικές κρέμες χωρίς αποτέλεσμα. Δείτε για το κόκκινο κεφάλι του πέους και τη βαλανίτιδα.
Σκληροατροφικός λειχήνας στη γυναίκα
Στις γυναίκες ο λειχήνας είναι συχνότερος και προσβάλλει κυρίως το αιδοίο και την περιοχή γύρω από τον πρωκτό, με έντονη φαγούρα, λευκές περιοχές, ρωγμές και πόνο στην επαφή. Εμφανίζεται συχνότερα μετά την εμμηνόπαυση, αλλά και σε κορίτσια. Η αντιμετώπιση γίνεται από γυναικολόγο ή δερματολόγο. Οι βασικές αρχές της θεραπείας είναι ίδιες με τους άνδρες.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται συνήθως με την κλινική εξέταση από ουρολόγο ή δερματολόγο. Όταν η εικόνα δεν είναι τυπική ή δεν βελτιώνεται με τη θεραπεία, γίνεται μικρή βιοψία δέρματος με τοπική αναισθησία, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.
Θεραπεία
Κρέμα κορτιζόνης
Η βασική θεραπεία είναι μια ισχυρή κορτιζονούχος κρέμα ή αλοιφή, που εφαρμόζεται σε λεπτό στρώμα για αρκετές εβδομάδες με σταδιακή μείωση, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα βελτιώνονται σημαντικά και το δέρμα ξαναβρίσκει την ελαστικότητά του, ιδίως όταν η θεραπεία ξεκινά νωρίς. Η χρήση γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση, γιατί η λάθος ποσότητα ή διάρκεια μπορεί να λεπτύνει το δέρμα.
Περιτομή
Όταν υπάρχει φίμωση ή η κρέμα δεν αρκεί, η περιτομή είναι συχνά θεραπευτική στους άνδρες: απομακρύνει το προσβεβλημένο δέρμα και το περιβάλλον υγρασίας που συντηρεί τη φλεγμονή. Αν έχει στενέψει το στόμιο της ουρήθρας, μπορεί να χρειαστεί και μικρή διόρθωση.
Καθημερινή φροντίδα
- Πλένετε με χλιαρό νερό, χωρίς σαπούνια και αφρόλουτρα.
- Χρησιμοποιείτε μαλακτική κρέμα χωρίς άρωμα ως υποκατάστατο σαπουνιού.
- Στεγνώνετε καλά μετά την ούρηση.
- Χρησιμοποιείτε λιπαντικό στην επαφή, ώστε να μην προκαλούνται ρωγμές.
Είναι επικίνδυνος ο σκληροατροφικός λειχήνας;
Ο λειχήνας είναι καλοήθης πάθηση. Επειδή όμως η μακροχρόνια, ανεξέλεγκτη φλεγμονή συνδέεται με μικρή αύξηση του κινδύνου για καρκίνο του δέρματος των γεννητικών οργάνων, χρειάζεται θεραπεία και τακτική παρακολούθηση. Ένα σημείο που σκληραίνει, δημιουργεί πληγή που δεν κλείνει ή ογκίδιο πρέπει να το δει γιατρός άμεσα. Δείτε για τα σημάδια στο πέος που είναι ανησυχητικά.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο λειχήνας;
Είναι χρόνια φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος. Ο σκληροατροφικός λειχήνας προσβάλλει κυρίως τα γεννητικά όργανα και κάνει το δέρμα λευκό, λεπτό και λιγότερο ελαστικό. Ο ομαλός λειχήνας είναι διαφορετική πάθηση.
Είναι ο λειχήνας αυτοάνοσο νόσημα;
Θεωρείται ότι έχει αυτοάνοσο υπόβαθρο και είναι συχνότερος σε άτομα με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως παθήσεις του θυρεοειδή.
Είναι μεταδοτικός ο λειχήνας;
Όχι. Δεν είναι λοίμωξη και δεν μεταδίδεται με την επαφή ή στη σύντροφο.
Ποια κρέμα χρησιμοποιείται για τον σκληροατροφικό λειχήνα;
Μια ισχυρή κορτιζονούχος κρέμα ή αλοιφή, για αρκετές εβδομάδες και με σταδιακή μείωση, πάντα με οδηγίες γιατρού.
Θεραπεύεται οριστικά;
Ο λειχήνας είναι χρόνια πάθηση, αλλά ελέγχεται πολύ καλά με θεραπεία. Στους άνδρες, η περιτομή συχνά οδηγεί σε μακροχρόνια ύφεση.
Κλείστε ραντεβού
Αν παρατηρήσατε λευκές περιοχές ή «σφίξιμο» στην ακροποσθία, κλείστε ραντεβού στη Menclinic στον Χολαργό ή καλέστε στο 210 6533 586. Στην ομάδα μας συμμετέχει και ο Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Σταματάκης.